Myanmar Parlamentosu, kripto dolandırıcılığı ve çevrim içi suç ağlarını hedef alan yeni yasa tasarısını onayladı. Düzenleme, ağır hapis cezaları ve idam hükmüyle dikkat çekiyor.
Myanmar Parlamentosu, çevrim içi dolandırıcılık faaliyetleri ve kripto para tabanlı suçlarla mücadeleyi amaçlayan Çevrim İçi Dolandırıcılıkla Mücadele Yasası’nı 28 Temmuz’da kabul etti. Dijital varlık dolandırıcılığı, organize suç merkezleri ve zorla çalıştırılan dolandırıcılık ağlarını hedef alan düzenleme, ülkede bugüne kadar hazırlanan en kapsamlı yasal adımlardan biri olarak öne çıkıyor.
Yasa tasarısı, Temsilciler Meclisi ile Üst Meclis tarafından yapılan değişikliklerin uzlaştırılmasının ardından nihai onay aldı. Ancak düzenlemenin son hali, cumhurbaşkanının onayına ilişkin resmi bildirim ve yürürlük tarihi henüz kamuoyuyla paylaşılmadı.
Kripto dolandırıcılığına ağır hapis ve idam cezası
Mayıs ayında yayımlanan taslak metne göre, kripto para dolandırıcılığı yapmak veya çevrim içi dolandırıcılık merkezleri işletmek suçunu işleyenlere 10 yıldan müebbet hapse kadar değişen cezalar öngörülüyor. Ayrıca suç örgütlerine finansman sağlayanlar, telekomünikasyon desteği sunanlar ve dolandırıcılık faaliyetlerine aracılık eden kişiler de yasa kapsamına alınıyor.
Taslakta en dikkat çeken maddelerden biri ise zorla dolandırıcılık faaliyetlerinde çalıştırılan kişilere yönelik şiddet, işkence veya kötü muamele uygulanması halinde müebbet hapis ya da idam cezası verilmesini öngörmesi. Mağdurun hayatını kaybetmesi durumunda ise idam cezasının zorunlu olacağı belirtiliyor.
Myanmarlı milletvekili Aye Chan, nihai metinde bu hükümlerin büyük ölçüde korunduğunu ifade etti. Buna rağmen resmi yasa metni yayımlanmadığı için tüm cezaların değişmeden kabul edilip edilmediği henüz doğrulanmış değil.
Bankalar ve telekom şirketlerine geniş yetkiler geliyor
Yeni düzenleme kapsamında merkezi bir Dolandırıcılıkla Mücadele Merkezi kurulması planlanıyor. Ayrıca bankalar, telekom operatörleri ve kamu kurumları arasında veri paylaşımı ve uluslararası iş birliği mekanizmalarının oluşturulması hedefleniyor.
Yasa, şüpheli banka hesaplarının dondurulmasına, dolandırıcılık gelirlerine el konulmasına ve suç faaliyetlerinde kullanılan ekipmanların müsaderesine de hukuki zemin hazırlıyor.
İnsan hakları kuruluşlarından eleştiri
İnsan hakları örgütleri ise düzenlemeye temkinli yaklaşıyor. Human Rights Myanmar, yasa tasarısının gözetim, hesap dondurma ve internet sitelerini engelleme yetkilerinin gazeteciler, sivil toplum kuruluşları ve siyasi muhalifler üzerinde baskı aracı olarak kullanılabileceğini savundu.
Kuruluş ayrıca idam cezasının korunmasını ve bağımsız denetim mekanizmalarının bulunmamasını da eleştirdi. Ancak bu değerlendirmeler, herhangi bir mahkeme kararı veya bağımsız düzenleyici kurumun tespiti niteliği taşımıyor.
Dolandırıcılık ağları faaliyetlerini sürdürüyor
Yasa, Myanmar’daki dolandırıcılık merkezlerine yönelik uluslararası operasyonların devam ettiği bir dönemde kabul edildi. Uydu görüntülerine dayanan son analizler, ülkenin Myawaddy bölgesinde 2026’nın ilk yarısında çok sayıda yeni dolandırıcılık tesisinin kurulduğunu veya genişletildiğini ortaya koydu.
Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC) ise yayımladığı raporda suç örgütlerinin baskınlara rağmen daha küçük gruplara bölünerek faaliyetlerini sürdürdüğünü belirtti. ABD Adalet Bakanlığı da nisan ayında Myanmar merkezli olduğu belirtilen bir kripto yatırım dolandırıcılığı ağıyla bağlantılı yaklaşık 700 milyon dolarlık kripto varlığa el konulduğunu açıklamıştı.
Gözler yürürlük tarihine çevrildi
Yasanın uygulanabilmesi için öncelikle nihai metnin yayımlanması ve cumhurbaşkanının onay sürecinin tamamlanması gerekiyor. Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte bankalar ve telekom şirketlerinin yeni raporlama ve bilgi paylaşım sistemleri kurması bekleniyor.
Uzmanlara göre düzenlemenin başarısı, yalnızca dolandırıcılık merkezlerine yönelik operasyonlarla değil, suç ağlarının finansman kaynaklarının kesilmesi, insan kaçakçılığı mağdurlarının korunması ve hukukun üstünlüğü ilkelerine uygun şekilde uygulanmasıyla ölçülecek.
